Skrzyp polny
Roślina, znana jako lek już w starożytności, swoją nazwę zawdzięcza charakterystycznemu skrzypieniu, które słychać przy rozcieraniu w dłoniach jej pędów.
Skrzyp polny jest powszechny niemal w całej Europie, a także na północnych obszarach Azji, w północnej Afryce oraz w Ameryce Północnej. W Polsce jest bardzo pospolitą rośliną, zwaną również jodełką, chwoszczką, krzemionką lub końskim ogonem. Spotkać go można na łąkach, polach, w ogrodach, rowach i przy drogach.
Ta wieloletnia bylina posiada długie pędy podziemne oraz dwa rodzaje pędów nadziemnych. Wiosną wyrastają pędy zarodnionośne, które zasychają, a po nich pojawiają się pędy płonne z charakterystycznymi łuskowatymi, żeberkowatymi liśćmi. Szorstki w dotyku skrzyp polny wykorzystywano między innymi do polerowania drewna.
Surowce lecznicze
Surowcem leczniczym skrzypu polnego jest ziele skrzypu, czyli jego pędy płonne. Zbiór odbywa się od czerwca do sierpnia. Ważne jest, aby nie zbierać pędów z brązowymi plamami, ponieważ w takich okazach znajdują się pasożyty, oraz nie pomylić rośliny z toksycznym skrzypem błotnym lub łąkowym. Skrzyp polny jest powszechny niemal w całej Europie, a także na północnych obszarach Azji, w Afryce Północnej oraz w Ameryce Północnej.
Właściwości i działanie
Wśród substancji czynnych zawartych w zielu najważniejsze są: flawonoidy, kwasy organiczne, fitosterol, sole mineralne (w tym rozpuszczalna w wodzie krzemionka) oraz antywitamina B1. Skrzyp posiada właściwości moczopędne, zwiększa krzepliwość krwi i wpływa na przyrost czerwonych krwinek. Dzięki rozpuszczalnej w wodzie krzemionce wyciągi wodne z ziela dostarczają organizmowi krzemu, poprawiającego przemianę materii, wpływającego korzystnie na wygląd paznokci, włosów skóry, a także na stan naczyń krwionośnych.
Stosowanie
Z leczniczych właściwości skrzypu można korzystać, stosując napary, odwary, okłady oraz dodając odwar z surowca do kąpieli. Surowiec jest zalecany szczególnie osobom starszym cierpiącym na niedobór krzemu oraz kobietom w ciąży i karmiącym piersią. Krzem wpływa na elastyczność tkanki łącznej, dlatego też skrzyp polny ma pomocnicze zastosowanie w miażdżycy i w oparzeniach skóry.
Jest również polecany w stanach pooperacyjnych. Ziele jest stosowane w przypadku krwawień z nosa, w łagodnych schorzeniach dróg moczowych i dolegliwościach reumatycznych. Jest używane do przygotowania mieszanek ziołowych zalecanych innymi w przypadku mocznicy, zapalenia pęcherza moczowego, nerczycy, zapalenia stawów, gośćca oraz zbyt obfitych miesiączek. Zewnętrzne okłady są pomocne w leczeniu trudno gojących się ran i owrzodzeń.
Preparaty
W aptekach i zielarniach dostępnych jest wiele preparatów, stosowanych między innymi w schorzeniach wątroby, złej przemianie materii, stanach zapalnych dróg moczowych, łuszczycy, gośćcu, których składnikiem jest skrzyp polny. Są to mieszanki ziołowe: Reumosan, Urosan, Cardiosan i Pulmosan, granulaty Betagran i Urogran oraz preparaty Sanofil, Betasol i Cholesol.
Surowcem leczniczym skrzypu polnego jest ziele skrzypu, czyli jego pędy płonne.